Zoeken: Booleaanse operatoren
De 3 klassieke Booleaanse operatoren waarmee je kan zoeken op het internet, en dan specifiek in databanken en zoekmachines, zijn de woorden AND, OR en NOT.
Deze (logische) operatoren, gebaseerd op Booleaanse algebra, worden in een zoekopdracht gebruikt als 'koppelingen' om zoektermen te combineren of uit te sluiten. Dit resulteert in meer gerichte en efficiënte zoekresultaten. Het gebruik van deze operatoren kan het aantal opgeleverde resultaten aanzienlijk verfijnen of uitbreiden.
Bijna elke zoekmachine of databank gebruikt de Booleaanse operatoren AND, OR en NOT. In de meeste zoeksystemen zijn deze operatoren hoofdlettergevoelig zodat ze in hoofdletters gebruikt moeten worden.
Gebruik van de Booleaanse operatoren:
AND: je zoekt op beide zoektermen en de gevonden publicaties of documenten bevatten beide termen
Voorbeeld: solar panels AND urban
De resultaten moeten zowel solar panels als urban bevatten. Beide termen komen voor in de gevonden publicaties.
Dit beperkt je zoekopdracht doordat alle termen, die hiermee worden gekoppeld, in elk gevonden record moeten voorkomen. Je zoekt gerichter.
OR: je zoekt op beide zoektermen en de gevonden publicaties bevatten minstens 1 van de opgegeven zoektermen. Resultaten die beide termen bevatten, komen ook in de resultatenlijst terecht.
Voorbeeld: solar panels OR photovoltaic cells
De publicaties in je resultatenlijst bevatten ofwel solar panels of photovoltaic cells, of beide.
Hiermee verbreed je de zoekopdracht en krijg je dus meer resultaten. Ook minder relevante bronnen komen in je resultatenlijst terecht.
NOT: de eerste zoekterm die je ingeeft , komt in de resultatenlijst, het tweede trefwoord komt niet voor in het zoekresultaat.
Voorbeeld: solar panels NOT rural
De publicaties in de resultatenlijst betreffen deze waarin solar panels worden vernoemd, maar waarin geen melding wordt gemaakt van rural. Resultaten waarin sprake is van rural, ook al wordt daarin ook over solar panels gesproken, worden uitgesloten.
Wees voorzichtig met het gebruik ervan. Deze actie om de zoekopdracht te beperken kan té exclusief zijn en goede zoekresultaten elimineren. Je vindt hiermee minder maar wel relevante bronnen.
Tip:
Als je in Google Scholar zoektermen wilt uitsluiten, gebruik je een koppelteken (zonder spatie erachter) in plaats van NOT. Voorbeeld: solar panels – rural
In de meeste databases kan je AND, OR en NOT gebruiken. Veel van deze bronnen gaan er ook van uit dat twee woorden die naast elkaar staan, impliciet een AND relatie veronderstellen.
Enkele databases vervangen de uitdrukkingen „all of these“, „any of these“ en „none of these“ respectievelijk door AND, OR en NOT, meestal in uitklapmenu’s naast zoekvelden.
Bronvermelding
Borms, Jozefien, en Sofie Vandroemme. Denk. Zoek. Twijfel. Gent: Borgerhoff & Lamberigts nv, 2022.
Mortelmans, Dimitri, e.a. Naar de bron : informatie zoeken en gebruiken in de sociale en humane wetenschappen. 2e herz. dr., Leuven: Acco, 2013.
Booleaanse algebra. nl.wikipedia.org/wiki/Booleaanse_algebra (geraadpleegd op 2026/08/19)
Booleaanse operator. nl.wikipedia.org/wiki/Booleaanse_operator (geraadpleegd op 2026/08/19)
Search operators. www.tudelft.nl/tulib/searching-resources/search-operators (geraadpleegd op 2026/08/19)
What is a Boolean Operator? www.academia.edu/37861589/_What_is_a_Boolean_Operator_ (geraadpleegd op 2026/08/19)
Meer tips
- Zoeken in databanken: hoe gebruik je zoektermen? (Zoeken / vinden)
Vertaalde tips
Laatst aangepast 1 oktober 2026 14:56
